Podpisanie umowy pożyczki często następuje w pośpiechu, kiedy liczy się szybki dostęp do środków. Dopiero po czasie pojawiają się pytania o wysokość zobowiązania i źródło dodatkowych opłat. W praktyce problemy zaczynają się wtedy, gdy pożyczka jest przedłużana, refinansowana lub uzupełniana o kolejne koszty formalnie niezwiązane z umową. Warto więc wiedzieć, które elementy umowy mają realny wpływ na wysokość zadłużenia. Poniżej opisano mechanizmy, które najczęściej powodują niekontrolowany wzrost kosztów.
Rolowanie pożyczek jako źródło narastającego zadłużenia
Rolowanie pożyczek polega na zaciąganiu kolejnych zobowiązań w celu spłaty wcześniejszych. Formalnie każda nowa umowa wygląda jak oddzielna pożyczka, choć w rzeczywistości dotyczy tego samego długu. Taki model prowadzi do sytuacji, w której konsument spłaca głównie prowizje i opłaty, a nie kapitał. W efekcie całkowite zadłużenie rośnie mimo regularnych wpłat. To właśnie ten mechanizm był przedmiotem analizy organów nadzorczych.
Granice kosztów pozaodsetkowych a praktyka pożyczkodawców
Ustawa o kredycie konsumenckim wprowadza limity kosztów pozaodsetkowych, które mają chronić konsumenta przed nadmiernymi opłatami. W przypadku udzielania kolejnych pożyczek w krótkim czasie podstawą do ich wyliczenia powinna być kwota pierwszego zobowiązania. W praktyce bywa jednak, że każda nowa umowa generuje pełen zestaw kosztów od nowa. Takie działanie prowadzi do obejścia ustawowych ograniczeń i znacząco zwiększa całkowity koszt pożyczki.
Całkowity koszt pożyczki a opłaty dodatkowe
Całkowity koszt pożyczki obejmuje wszystkie opłaty, które konsument ponosi w związku z zawarciem umowy. Dotyczy to nie tylko odsetek, lecz także prowizji, opłat administracyjnych czy kosztów usług dodatkowych. Jeśli dana opłata jest warunkiem uzyskania pożyczki, powinna być uwzględniona w umowie. Pomijanie takich kosztów w dokumentach zaburza rzeczywisty obraz zobowiązania. Właśnie dlatego analiza dokumentów ma znaczenie przy ocenie legalności umowy.
Pakiety dodatkowe jako element kosztów pożyczki
Częstą praktyką jest dołączanie do pożyczki pakietów dodatkowych, takich jak usługi medyczne lub ubezpieczenia. Choć bywają one przedstawiane jako osobne umowy, ich zawarcie często jest konieczne do uzyskania finansowania. W takiej sytuacji koszt pakietu powinien być traktowany jako część kosztu pożyczki. Jego nieuwzględnienie może prowadzić do zaniżenia formalnych kosztów pozaodsetkowych. To jeden z obszarów, w których najczęściej pojawiają się naruszenia w umowie pożyczki.
Sankcja kredytu darmowego jako konsekwencja naruszeń
Jeżeli pożyczkodawca przekroczy dopuszczalne limity kosztów lub nieprawidłowo je wykaże, konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Oznacza to obowiązek zwrotu wyłącznie pożyczonego kapitału, bez odsetek i dodatkowych opłat. Zastosowanie tej sankcji wymaga jednak dokładnej analizy zapisów umowy i harmonogramów spłat. W praktyce to rozwiązanie pojawia się właśnie w sprawach związanych z rolowaniem pożyczek i ukrytymi kosztami.
Znaczenie decyzji organów nadzorczych
Decyzje wydawane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pokazują, że opisane praktyki nie są odosobnione. W badanych przypadkach wielokrotne refinansowanie prowadziło do kilkukrotnego wzrostu zobowiązania w krótkim czasie. Organ nadzorczy wskazywał na iluzoryczny charakter takich konstrukcji umownych. Dla konsumentów oznacza to, że podobne schematy mogą występować również w innych umowach.
Ocena umowy pożyczki wymaga spojrzenia nie tylko na wysokość raty, lecz także na sposób naliczania kosztów. Nieustanne rolowanie pożyczek, dodatkowe pakiety oraz nieprawidłowo liczone prowizje mają bezpośredni wpływ na całkowite zadłużenie. W wielu przypadkach dopiero szczegółowa analiza dokumentów pozwala zrozumieć mechanizm wzrostu kosztów. Ostateczna decyzja co do dalszych działań zależy od indywidualnej sytuacji i zapisów konkretnej umowy.
—
Artykuł sponsorowany